Wszywki z disulfiramem, potocznie Esperalu, nie ma już w Polsce w obrocie. Wyjaśniamy, dlaczego zniknęła, czy wróci i jakie są inne możliwości leczenia.
Wszywki alkoholowej, czyli implantu z disulfiramem (potocznie „Esperalu”), nie da się dziś kupić w Polsce. Według Ministerstwa Zdrowia jedyny taki produkt nie jest już dostępny w obrocie, a sprowadzenie go z zagranicy jest co do zasady niemożliwe. Dostępne pozostają tabletki z disulfiramem i inne leki, ale żaden z nich nie zastępuje leczenia uzależnienia od alkoholu.
W skrócie:
Stan na 2 listopada 2026 r. Jeśli sytuacja się zmieni, zaktualizujemy ten tekst.
„Esperal” to dziś nazwa potoczna. Lek o tej nazwie utracił pozwolenie na dopuszczenie do obrotu 30 czerwca 2004 r. Od tamtej pory wszczepiano jego odpowiednik: Disulfiram WZF, tabletki do implantacji 100 mg, produkowane przez Zakłady Farmaceutyczne Polpharma (odpowiedź Ministra Zdrowia na interpelację nr 18953).
Producent wystąpił o zmiany w sposobie wytwarzania leku i w metodzie sterylizacji substancji czynnej. Urząd oceniał, czy można nadal sterylizować ją tlenkiem etylenu. To związek uznany za rakotwórczy, a wytyczne Europejskiej Agencji Leków, obowiązujące od 1 października 2019 r., dopuszczają go tylko wyjątkowo, gdy innej metody nie da się zastosować.
23 sierpnia 2026 r. Prezes Urzędu Rejestracji odrzucił zgłoszone zmiany. Według Ministerstwa Zdrowia producent nie przedstawił aktualnych badań, które potwierdzałyby, że innej metody sterylizacji nie da się użyć. W odpowiedzi z 7 października 2026 r. ministerstwo potwierdziło, że według systemu monitorowania obrotu lekami (ZSMOPL) Disulfiram WZF „nie jest już dostępny” (odpowiedź Ministra Zdrowia na interpelację nr 19628).
Na początku listopada 2026 r. nic na to nie wskazuje. Według ministerstwa przed Urzędem Rejestracji nie toczy się żadne inne postępowanie dotyczące tego leku, a decyzje o zmianach w produkcji i o wstrzymaniu sprzedaży należą do producenta.
Nie ma też możliwości importu. W krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie ma dopuszczonych leków z disulfiramem w postaci innej niż doustna, dlatego ministerstwo uznaje import docelowy lub interwencyjny za co do zasady niemożliwy.
Disulfiram nie leczy uzależnienia i nie zmniejsza głodu alkoholowego. Blokuje rozkład alkoholu w organizmie, przez co po wypiciu gromadzi się aldehyd octowy i pojawia się bardzo przykra, czasem groźna reakcja. Ministerstwo Zdrowia opisuje jego działanie jako motywowanie do abstynencji przez obawę przed tą reakcją, a nie oddziaływanie na mechanizmy uzależnienia.
Postać wszczepiana od ponad 30 lat nie jest standardową metodą w placówkach leczenia uzależnień, a zabiegi wykonywano głównie w prywatnych gabinetach, poza systemem leczenia uzależnień. Ministerstwo przywołuje materiały Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom, według których implant nie jest skuteczny w podtrzymywaniu abstynencji i nie jest metodą o potwierdzonej skuteczności.
Inaczej wygląda to przy tabletkach. Przegląd badań z 2014 r. wskazuje, że disulfiram doustny może pomagać, zwłaszcza gdy jego przyjmowanie jest nadzorowane, np. przez bliską osobę lub personel (Skinner i in., PLOS ONE 2014).
Według Ministerstwa Zdrowia w Polsce są dopuszczone do obrotu leki, które mogą wspomagać leczenie uzależnienia od alkoholu. O wyborze zawsze decyduje lekarz, najczęściej psychiatra albo lekarz w poradni leczenia uzależnień. Żaden z tych leków nie działa jak wyłącznik picia, a ich dostępność w aptekach warto sprawdzić przed wizytą.
Z charakterystyki produktu leczniczego wynika, że:
leczenie można zacząć najwcześniej po 24 godzinach bez alkoholu, a wcześniej lekarz ocenia m.in. pracę wątroby i nerek;
alkoholu nie wolno pić w trakcie leczenia i przez 14 dni po jego zakończeniu;
reakcję mogą wywołać też produkty z alkoholem: płyny do płukania ust, syropy na kaszel, sosy, ocet, płyny po goleniu i perfumy, a nawet piwo i wino bezalkoholowe;
lek ma przeciwwskazania, m.in. choroby serca, nadciśnienie, przebyty udar, cukrzycę, ciężką niewydolność wątroby, niewydolność nerek, psychozy, próby samobójcze w przeszłości i ciążę;
leczenia nie prowadzi się dłużej niż 6 miesięcy bez ponownej oceny przez lekarza.
Nigdy bez wiedzy tej osoby. Disulfiramu nie wolno podawać nikomu potajemnie, np. w jedzeniu. Charakterystyka leku mówi wprost, że nie stosuje się go bez świadomej zgody pacjenta, bo reakcja z alkoholem może zagrażać życiu. Prawo do wyrażenia zgody na leczenie albo do odmowy daje też każdemu pacjentowi art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
To podstawa leczenia, zarówno w poradniach NFZ, jak i w ośrodkach prywatnych. Leki mogą ją wspierać, ale według materiału PARPA naltrekson i akamprozat mają małą skuteczność u osób, które nie uczestniczą w psychoterapii (mp.pl, PARPA). Terapia zajmuje się tym, czego żaden lek nie zmieni: przyczynami picia, głodem alkoholowym, radzeniem sobie bez alkoholu i zapobieganiem nawrotom.
Jeśli osoba z wszywką albo w trakcie leczenia disulfiramem wypiła alkohol i ma duszność, ból w klatce piersiowej, kołatanie serca, silne zawroty głowy, drgawki albo traci przytomność, dzwoń pod 112. Reakcja zwykle zaczyna się w ciągu 15 minut od wypicia i może zagrażać życiu.
Pilnej pomocy lekarza wymaga też nagłe odstawienie alkoholu po długim, codziennym piciu. Mogą wtedy wystąpić drgawki albo majaczenie alkoholowe. Więcej o tym, kiedy potrzebny jest detoks.
W naszej praktyce często spotykamy osoby uzależnione oraz ich bliskich, którzy poszukują pomocy w postaci wszywki alkoholowej, kierując się poczuciem bezradności, desperacją, ale również niewiedzą na temat możliwości leczenia uzależnienia. Często towarzyszy im przekonanie, że wszywka powstrzyma osobę uzależnioną przed piciem, a samo zaprzestanie spożywania alkoholu rozwiąże problem.
Tymczasem wszywka ani nie daje gwarancji abstynencji ani nie leczy mechanizmów leżących u podstaw uzależnienia. Wyjaśniamy wówczas, jak działa wszywka, jakie są jej ograniczenia oraz co rzeczywiście pomaga w leczeniu uzależnienia. W razie potrzeby zapraszamy na konsultację z terapeutą, który pomaga lepiej zrozumieć problem, ocenić indywidualną sytuację i zaproponować odpowiednie dalsze kroki w leczeniu.
Jeśli planowana była wszywka albo kończy się działanie poprzedniej, umów wizytę u psychiatry lub w poradni leczenia uzależnień. Lekarz oceni, czy tabletki z disulfiramem albo inny lek będą bezpieczne.
Do poradni leczenia uzależnień w ramach NFZ można się zgłosić bez skierowania od lekarza rodzinnego. Mogą z niej korzystać także bliscy.
Krótki, anonimowy test przesiewowy pomoże uporządkować to, co się dzieje. Odpowiedzi nie są zapisywane.
Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia prowadzony przez KCPU: 800 199 990, codziennie od 16:00 do 21:00.
Przydatne: jak zacząć leczenie na NFZ, test „Czy to już problem?”, mapa placówek leczenia uzależnień KCPU i wsparcie dla rodziny.
Potocznie tak. Lek o nazwie Esperal stracił pozwolenie w 2004 r., a od tamtej pory wszczepiano Disulfiram WZF. Dziś nie jest dostępny żaden z nich.
W krajach Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego nie ma dopuszczonego implantu z disulfiramem, a import jest według ministerstwa co do zasady niemożliwy. Nie kupuj leków z niepewnych źródeł.
Decyzja urzędu dotyczyła zmian w produkcji leku. Od 1 stycznia 2021 r. do 7 czerwca 2026 r. zgłoszono 6 działań niepożądanych po Disulfiramie WZF, wszystkie w miejscu podania i ocenione jako nieciężkie. Urząd nie otrzymał też z Unii zalecenia wycofania leku (MZ, 21.08.2026). Nie pij alkoholu, a z pytaniami zgłoś się do lekarza, który wykonał zabieg.
Nie. Lek stosuje się wyłącznie za świadomą zgodą pacjenta, który wie o ryzyku. Reakcja po alkoholu może zagrażać życiu. Jeśli bliska osoba nie chce się leczyć, przeczytaj, jak z nią rozmawiać.
To ta sama substancja, ale przyjmowana regularnie, więc efekt zależy od tego, czy ktoś bierze lek. Dlatego pomaga, gdy przyjmowanie jest nadzorowane. Reakcja na alkohol jest możliwa jeszcze przez 14 dni po ostatniej tabletce.
Zadzwoń. Opowiemy, jak wygląda leczenie w Insieme. Rozmowa nie zobowiązuje do przyjazdu i nie musisz podawać nazwiska.
Szymon Korzeniowski
